چگونه ارزشیابی کنیم

یک ارزشیابی خوب دارای شاخص هایی است که در صورت اجرای صحیح آن هم معلم و هم دانش آموز به نقاط قوت و ضعف خود پی برده و سعی در برطرف کردن نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت خویش بر می آیند  بر حسب اهمیت موضوع در این مقال به شیوه های ارزشیابی صحیح می پردازیم:
انواع ارزشیابی:
1-ارزشیابی آغازین:در گذشته به آن ارزشیابی تشخیصی می گفتند . که خود به آزمون آمادگی (محک زدن میزان اطلاعاتی که فراگیر می بایست برای یاد گیری مطالب جدید بدان مطلع باشد )و آزمون جایابی(محک زدن میزان اطلاعات دانش آموز از مطالب درس جدید)
2-ارزشیابی تشخیصی: آزمونی که در آن علت عدم موفقیت دانش آموز و یا دانش آموزان را در درس مربوطه بررسی می کند این آزمون می تواند توسط یک مشاور طراحی شود و لزوما از همه ی دانش آموزان به عمل نمی آید می توان از تعداد کمی از بچه ها که شکست های متوالی در درس مربوطه داشتند بعمل آید.
3-ارزشیابی تکوینی یا مستمر :ارزشیابی که در طول تدریس از بچه ها صورت می گیرد.
4-ارزشیابی تراکمی یا پایانی: چهارمین نوع و مهمترین ارزشیابی پیشرفت تحصیلی از نظر زمان و هدف ارزشیابی تراکمی یا پایانی است .در ارزشیابی تراکمی تمامی آموخته های دانش آموزان در طول یک دوره آموزشی تعیین می شوند و هدف آن نمره دادن به دانش آموزان و قضاوت درباره اثر بخشی کار معلم و برنامه درسی یا مقایسه برنامه های مختلف درسی با یکدیگر است.از آنجا به این نوع ارزشیابی تراکمی یا مجموعی می گویند که به وسیله آن می توان یاد گیری های متراکم یا مجموع یاد گیری های دانش آموزان را در طول یکدوره آموزشی اندازه گرفت .
 این نوع ارزشیابی معمولا در پایان دوره آموزشی به عمل می آید و به همین سبب به آن ارزشیابی پایانی نیز می گویند.با این حال می توان از آن به دفعات بیشتر در طول دوره آموزشی استفاده کرد . این آزمون ها بسیار جامع و مفصل هستند و نمونه کاملی از محتوای درس و هدف های آموزشی را در بر می گیرند.
    اهداف ارزشیابی پایانی  
الف )از دیدگاه مقررات و آیین نامه های آموزش و پرورش تعیین صلاحیت ارتقاء دانش آموزان به کلاسهای بالاتر   ودادن امتیاز های تحصیلی و اعطای بورس تحصیلی است
ب)از دیدگاه معلم ، به عنوان یک محقق؛ که هدفهای مهمتری را به شرح ذیل دنبال می کند:
1- اصلاح و بهبود برنامه های آموزشی و شیوه ی تدریس خود   2-ارائه ی پیشنهاد های سازنده به برنامه ریزان و پژوهشگران در آموزش و پرورش، به منظور اصلاح و بهبود برنامه ها و روشها و هدف ها.
در طراحی آزمون های پایانی به چه نکاتی باید توجه داشت:
1-شکل و چارچوب آزمون استاندارد باید خصوصیات زیر را داشته باشد:
سر برگ امتحانی باید مثل نمونه زیر باشد:
سوالات امتحانی درس:...
رشته:....
ساعت شروع:.....
مدت امتحان:.....
 
در این قسمت مقطع تحصیلی مورد نظر
مثلا: سال سوم آموزش متوسطه
 تاریخ امتحان:.......
در این قسمت نوع دانش آموزان امتحانی و مقظع زمانی(خرداد-شهریور)
مثلا : دانش آموزان و داوطلبان آزاد سراسر کشور دوره تابستانی(شهریورماه)1390
 
 
ردیف
                                     سؤالات
نمره
 
1
 السؤال الاول: ترجم العبارات التالیة
 
 
3
2
السؤال الثانی:........
 
 
 
 3
السؤال الثالث:..........
 
 
اگر سؤال شما به صفحه ی دوم ادامه می یابد حتما در پایین صفحه این نکته قید شود:
                                        «ادامه ی سؤالات در صفحه ی دوم»
در پایان سؤالات معمولا با بیان عباراتی همچون موفق باشید ،وفقکم الله،....دانش آموزان را به پایان یافتن سوالات مطلع می سازند.
زمان کافی در اختیار دانش آموز قرار گیرد بدانیم که همه ی دانش آموزان از سرعت عمل کافی برخوردار نیستند بنابراین در تعییین مدت زمان امتحان، دانش آموزان متوسط را در نظر داشته باشید معمولا برای سوالات پایانی 90 دقیقه در نظر گرفته می شود.
 
 
طرح سوال از بخش «ترجم»:(حدود 10ویا 11 نمره)
1-مبحث ترجمه عبارات
معمولا سوالات زبان عربی با ترجمه شروع می شوند در طراحی اینگونه سوالات سعی کنید مطالب برگزیده شده به گونه ای باشد که با بارم سوال همخوانی داشته باشد مثلا اگر هر بخش نیم نمره است بتوان آن را به دو قسمت 25/0 تقسیم نمود.
بارم هر جمله بیش از نیم نمره نباشد.
50درصد سوال بصورت فرادانشی و در حد درک و فهم باشد   جملات را در حد فهم دانش آموزان تغییر دهید مثلا صیغه ها را تغییر دهید با استفاده از واژه های کتاب جملات جدید بسازید.
2-قسمت «شناخت واژه ها»:
در قسمت شناخت واژه ها می توانید جمله ای را بدهید و از بین آن واژه یا واژه هایی را بخواهید تا ترجمه شود و یا مترادف و متضاد ، جمع ویا مفرد آن ذکر شود
مانند نمونه:ترجم ما اشیر الیه بخط: یحدث قوس و قزح فی الایام الماطرة
ویا:اکتب مفرد الکلمة التی اشیر الیها بخط: یا عباد الله توبوا          فهو کهف التائبینا
و یا می توانید چند واژه داده ،از فراگیران بخواهید از بین آنها مترادف یا متضاد را بیابد مانند نمونه:
انتخب من بین الکلمات التالیة ،المترادف(المرادف)او المتضاد(المضاد):بحث عن -حزن-عقوبة-فتش عن-فرح-ندم
و یا می توانید به صورت جورچین سوال طراحی کنید مانند نمونه:
صِل۟ کل کلمة من العمود الاول بما یناسب فی العمود الثانی فی المعنی:
1-بَحَثَ عَن                       نازل شد
2-نَزَلَ                          صحبت کرد
3-أنزَلَ                          نازل کرد
4-تَکَلَّمَ جستجو کرد         سخن می گویی
همیشه ستون اول را با اعداد و ستون دوم را با حروف الفبا نام گذاری کنید تعداد جواب ها همیشه یکی بیشتر باشد
روش دیگر این است که  زیر کلمه ای خط بکشید و جواب ها را داخل پرانتز قرار دهید تا دانش آموز انتخاب کند مانند نمونه:
هم الطلاب الذین یجتهدون فی دروسهم(کسی که- کسانی که - که)
4-قسمت «انتخب الترجمة المناسبة»:
در این قسمت سعی شود سؤال عین کتاب نباشد شما می توانید قواعد را در ترجمه کاربردی کنید مانند نمونه زیر:
نحن لم نتکاسل۟ فی  تعلم اللغة العربیة
الف)ما در یادگیری زبان عربی تنبلی نمی کنیم.
ب)ما دریادگیری زبان عربی تنبلی نکردیم.
هر سؤال از این قسمت بیشتر از 5/0نمره نباشد
5-قسمت «صحح الاخطاء فی الترجمة»:
در این بخش سعی شود زیر ترجمه ی خطا ، خط کشیده شود تا دانش آموز به اشتباه موارد دیگر را اصلاح نکند
مانند نمونه زیر:
لن تنالوا البر حتی تنفقوا مما تحبون:به نیکی دست نمی یابید   مگر آنکه از آنچه دوست داشتید انفاق کنید.
 
6-قسمت «اکمل الفراغ بالترجمة المناسبة»:
تعداد نقطه چین ها زیاد نباشد تا دانش آموز را سردر گم کند هرجمله حداکثر دو مورد جای خالی داشته باشد
سوال نامناسب:
اکمل الفراغ بالترجمة المناسبة:
أنی یدوم لها الصفاء و الفرح و قد فقدت أباها. ........صفاو شادی برای او ......... درحالی که ............ .
بهتر است برای هر قسمت از این جهای خالی 25/0درنظر بگیریم.
7-مبحث«للتعریب »:
می توانید تعریب را به دو شیوه طراحی کنید:
شیوه اول: دادن متن فارسی و آوردن دو متن عربی که دانش آموز بین آندو یکی را انتخاب کند
نمونه:
انتخب التعریب الصحیح: دانش آموز سواره آمد
الف)جاء الطالب راکبا                  ب)جاءت الطالبة و  هو راکب
شیوه دوم:جمله ای داده فارسی شود دانش آموز آن را به عربی برگرداند
دانش آموز سواره آمد(مونث)
برای بچه های سال اول شیوه اول مناسب تر است ولی هر دو شیوه می تواند برای همه گروهها مناسب باشد
معمولا بارم در این قسمت بیشتر از یک نمره نیست.
 
8- قسمت درک مطلب:
متن انتخابی در سطح دانش آموزان باشد جملات از چهار یا پنج خط تجاوز نکند تا برای بچه ها خسته کننده و ملال آور نباشد  متن دارای واژه های نامأنوس نباشد در صورت ضرورت حتما آن را در داخل کمانک ترجمه نمایید.
نکته بسیارمهم: در مبحث درک مطلب فقط باید سوالاتی طرح گردد که در حوزه ی درک مطلب باشد نه مسائل صرفی و نحوی .بنابراین از طرح سوالات صرفی و نحوی در این بخش بپرهیزیم.
میزان بارم در این بخش حدود 2نمره است.
بخش طرح سؤالات قواعدصرفی و نحوی:(حدود9 نمره)
1-قسمت «صحح الاخطاء»:
در این بخش می توانید زیر کلمه های غلط خط بکشید تا دانش آموز آن را اصلاح کند
نمونه:
صحح الاخطاء مما اشیر الیه بخط: وعد الله المومنون و المومناتَ جنات تجری تحتها الانهارَ
2-قسمت «انتخب الکلمة الصحیحة مما بین القوسین »: هر کدام 25/0]
از دانش آموز بخواهیم کلمه ی مناسب را از بین کمانک برگزیند    أکمل العبارات .......... ( التالیةَ-التالیةِ-التالیةُ)
قسمت اَعرِبْ(نقش واژه ها)
به شکل های مختلفی می توان  از این بخش سوال طرح  کرد
شکل اول: (دانش آموز نقش کلمه را خود می نویسد)
اعرب ما اشیر الیه بخط:   الله الله فی الایتام
شکل دوم: (دانش آموز نقش کلمه را از بین کلمات داده شده در پرانتز انتخاب می کند)
 إنتخب اعراب الکلمات التی اشیر الیها بخط :الله الله فی الایتام(مبتدا و مرفوع فاعل و مرفوع -مفعول به و منصوب)
قسمت «تحلیل صرفی» :  
روش اول: کلمه ای را مشخص کنید تا خود دانش آموز تحلیل صرفی نماید(برای سال اول و دوم توصیه نمی شود)
/ 0 نظر / 39 بازدید